Zara bezit niet de meerderheid van de ateliers die zijn kleding naaien. Het Spaanse merk, een dochteronderneming van de Inditex-groep, steunt op een netwerk van onderaannemers verspreid over een vijftigtal landen, met een productielogica die varieert afhankelijk van het type stuk, het seizoen en de beoogde markt.
Audits en traceerbaarheid bij Inditex: wat recente cijfers onthullen
De kwestie van traceerbaarheid onderscheidt Inditex van verschillende concurrenten in de fast-fashion sector. In plaats van een volledige lijst van zijn fabrieken openbaar te maken, deelt de groep zijn lijst van fabrikanten met IndustriALL Global Union, in het kader van een raamovereenkomst met vakbonden. Deze keuze beperkt de publieke transparantie terwijl het een controle door een derde partij mogelijk maakt.
In 2025 verklaarde Inditex 10 709 traceerbaarheid audits te hebben uitgevoerd, inclusief onaangekondigde bezoeken aan de productielocaties. Dit aantal audits dekt de directe leveranciers maar ook een deel van de lagere onderaannemers, waar de arbeidsomstandigheden het moeilijkst te verifiëren zijn.
Om de kaart van de Zara-productiefabrieken beter te begrijpen, moeten we drie niveaus onderscheiden: de directe contractuele leveranciers (vaak industriële groepen), de fabrieken die zij inschakelen, en de afwerkings- of cascadeonderaannemingsateliers.
Productie in de nabijheid en Aziatische productie: twee verschillende logica’s
Zara verdeelt zijn productie over twee grote geografische centra. De logica die hen scheidt, is gebaseerd op de verhouding tussen snelheid van schapplaatsing en productiekosten.
Het nabijheidscluster: Spanje, Portugal, Marokko, Turkije
De stukken met een korte cyclus (degenen die inspelen op een trend die enkele weken voor de verkoop wordt gedetecteerd) worden geproduceerd nabij het hoofdkantoor in Arteijo, in Galicië. Spanje en Portugal herbergen fabrieken die gespecialiseerd zijn in snijden, verven en snelle assemblage.
Marokko en Turkije completeren dit cluster. Hun geografische nabijheid tot de Europese logistieke centra maakt een aanvulling mogelijk in minder dan twee weken, in tegenstelling tot enkele weken voor een zeezending vanuit Azië.
Het Aziatische cluster: China, Bangladesh, Vietnam
De basisstukken (katoenen t-shirts, onderkleding, snel roterende stukken) worden in Azië geproduceerd, waar de arbeidskosten aanzienlijk lager blijven. China behoudt een centrale plaats in dit systeem, gevolgd door Bangladesh en Vietnam.
Het verschil in doorlooptijd tussen deze twee clusters verklaart waarom twee ogenschijnlijk vergelijkbare Zara-kledingstukken verschillende herkomstlabels kunnen dragen. Een basisbroek die zes maanden van tevoren is besteld, komt uit Azië. Hetzelfde model in een trendy kleur kan uit een Portugees atelier komen.
- Nabijheidscluster: korte doorlooptijd, hogere kosten, reactievermogen op trends.
- Aziatisch cluster: lange doorlooptijd, lagere kosten, grote volumes voor basisstukken.
- Locatiekeuze: bepaald door het type stuk en de seizoensgebondenheid, niet door één enkel land.
Het fast-fashion model van Zara tegenover de Europese regelgeving
De Europese Unie versterkt geleidelijk haar eisen voor traceerbaarheid van textielproducten die op haar markt worden verkocht. Nieuwe verplichtingen dwingen merken om de verantwoordelijke operator bij elke stap van de toeleveringsketen te identificeren, inclusief voor de verpakkingen.
Voor een groep als Inditex, die jaarlijks honderden miljoenen stukken in Europa verkoopt, verplicht deze regelgevende evolutie om elke logistieke schakel traceerbaar te documenteren. De overstap van een declaratief systeem naar een systeem dat door de autoriteiten kan worden gecontroleerd, verandert de spelregels.
Digitale traceerbaarheidtools ontwikkelen zich parallel in de textielsector. Sommige zijn gebaseerd op kunstmatige intelligentie om douanedata, auditcertificaten en leveranciersverklaringen te combineren. Inditex heeft publiekelijk geen details gegeven over de gekozen technologieën, maar de regelgevende druk duwt de hele sector naar een grotere transparantie.
Leveranciers van Zara: wat de labels niet zeggen
Het “Made in” label van een Zara-kledingstuk geeft het land van de uiteindelijke assemblage aan. Het geeft geen informatie over de oorsprong van de stof, de herkomst van de katoen of de plaats van verven. Een t-shirt dat in Portugal is geassembleerd, kan katoen bevatten dat in India is gesponnen, in Turkije is geverfd en in Spanje is gesneden.
Deze fragmentatie is de norm in de wereldwijde textielindustrie, geen specificiteit van Zara. Het verschil zit in het volume: met meer dan 1 800 geregistreerde leveranciers beheert Inditex een toeleveringsketen van een complexiteit die vergelijkbaar is met die van de auto-industrie.
- Het “Made in” label dekt alleen de assemblage, niet het spinnen of verven.
- Eenzelfde kledingstuk kan drie of vier landen doorkruisen voordat het in de winkel arriveert.
- De lijst van directe leveranciers weerspiegelt niet het werkelijke aantal betrokken fabrieken, vanwege cascadeonderaanneming.
Het economische model van Zara is gebaseerd op deze geografische spreiding met variabele geometrie. De stukken met hoge marge en korte cyclus blijven dicht bij Europa. De gestandaardiseerde volumes gaan naar Azië. Tussen de twee in redistribueert een gecentraliseerd logistiek systeem in Galicië de stromen naar winkels over de hele wereld, soms twee keer per week.
De volgende stap voor de consument die de werkelijke oorsprong van een Zara-kledingstuk wil begrijpen, gaat niet via het label dat in de kraag is genaaid. Het gaat via de auditgegevens die door Inditex zijn gepubliceerd en de toenemende eisen van de Europese regelgeving, die beginnen deze informatie minder ondoorzichtig te maken.
